ایمنی کارگاهی

ایمنی کارگاهی را نباید یک مورد ساده فرض کرد که در دوره های آموزشی ارائه شده و پس از مدت کوتاهی فراموش می شود. اغلب حوادث در اثر بی دقتی و بی توجهی به دستورات ایمنی اتفاق می افتد. هنگامی که سرپرست یک کارگاه بر اجرای دستورات ایمنی اصرار می کند، باید به این دستورات عمل کرد. اگر یک ماشینکار به دقت این دستورات را انجام دهد، عملیات ماشین کاری ایمن و لذت بخش خواهد بود. اجرای دستورات ایمنی باید به صورت یک عادت اجباری در آید.

روشها و دستورات ایمنی ارائه شده در این دستورالعمل کلی هستند، زیرا نمی توان تمام اصول ایمنی صنعتی را به تفصیل در این دستورالعمل گنجاند. موارد ایمنی مربوط به هر ماشین ابزار و تجهیزات مربوطه در دستورالعمل خاص خودش شرح داده شده اند.

توصیه می شود تمام دستورات ایمنی را به دقت خوانده و به کار گیرید. هنگامی که درباره انجام کاری شبهه دارید، کمک بگیرید و به شانس اکتفا نکنید.

ایمنی در کارگاه

کارگاه را تمیز نگهدارید. ضایعات فلزی و براده ها را باید در ظرف مناسبی جمع کرد. هرگز براده ها را روی زمین، ماشین یا بر روی میز کار باقی نگذارید.

هنگام ماشینکاری مواد ناشناخته، نهایت دقت را به کار بندید. مثلاً در شرایط خاصی، براده های منیزیم با شدت شروع به سوختن می کنند و ریختن آب بر روی منیزیم در حال سوختن، آتش را تشدید می کند. در صورت بروز چنین حادثه ای ممکن است سوختگیهای شدیدی برای ماشینکار و آسیبهای جدی به ماشین وارد شود.

تنفس گازها و غبار حاصل از ماشینکاری مواد ناشناخته و آلیاژهای جدید می توانند ناراحتیهای تنفسی جدی به دنبال داشته باشد. بنابراین ماشینکاری یک ماده جدید را قبل از شناسایی دقیق آن و این که روش ماشینکاری درست آن چیست، آغاز نکنید.

برای ماشینکاری بعضی مواد خاص لازم است از ماسکهای تنفسی تایید شده و لباسهای محافظ مناسب استفاده نمود. در صورت نیاز باید ماشین را به سیستم مکنده غبار و گازها مجهز کرد.

کارگاه محلی برای کار کردن است نه بازی کردن. شخصی که دائماً جک می گوید و در کارگاه راه می رود، خطر متحرکی برای هر کارگر دیگر محسوب می شود. همچنین خیالبافی نیز شانس ایجاد یک وضعیت خطرناک را افزایش می دهد.

اگر یک ماشینکار بیمار است و دارو مصرف می کند، لازم است با پزشک خود مشورت کند که آیا کار کردن با ماشین ابزار برای او مشکلی ایجاد می کند یا خیر. مثلاً هنگام مصرف بسیاری از داروهای سرماخوردگی توصیه شده که پس از مصرف دارو از انجام کارهایی که احتیاج به هشیاری دارند، به دلیل احتمال خواب آلودگی، پرهیز شود.

نباید برای تمیز کردن ماشین ابزار از براده و روغن از هوای فشرده استفاده نمود. براده های که پرتاب شوند         می توانند آسیبهای جدی به چشم وارد کنند. همچنین روغن در تماس با هوای فشرده تبخیر شده و ممکن است آتش گرفته و صدمات و جراحاتی به اپراتور وارد کند.

پارچه های روغنی را باید در ظرفهای فلزی درپوش دار ریخت. پارچه ها یا نخ پنبه ای که برای تمیز کردن ماشینهای ابزار استفاده می شوند نیز می توانند خطرناک باشند، زیرا ذرات براده در آن گیر می کند. بنابراین ریختن آنها در ظرف درپوش دار این اطمینان را ایجاد می کند که مجدداً توسط یک اپراتور دیگر استفاده نخواهد شد. هر روز لازم است ظرفهای حاوی پارچه ها و نخ پنبه های آلوده و دور ریخته شده را تخلیه کرد. بدین ترتیب از آتش گرفتن خود به خودی پارچه های آغشته به روغن که گاهی بدون هیچ گونه منبع حرارت خارجی شعله ور می شوند نیز جلوگیری خواهد شد.

ابزارهای دستی را باید در شرایط خوبی نگهداری کرد. محل نگهداری این گونه ابزارها(تابلو یا جعبه ابزار) باید به گونه ای با شده که اشخاص به هنگام برداشتن آنها آسیب نبیند.

به هنگام جابجا کردن پروفیلها یا میلگردهای فلزی طویل مراقب باشید تا با ادوات برقی برخورد نکنند، زیرا ممکن است باعث برق گرفتگی شخص گردد. شوک الکتریکی ناشی از برق گرفتگی را می توان با تصادف شخص با یک اتومبیل مقایسه کرد.

برای جابجا کردن تجهیزات سنگین ماشین آلات یا قطعات وزین دیگر همیشه از دیگران کمک بگیرید یا از ابزارهای مناسب استفاده کنید. ناراحتیهای ناحیه پشت و کمر که در اثر بلند کردن اشیاء سنگین به روش غلط به وجود می آیند معمولاً تا مدتهای طولانی شخص را آزار خواهد کرد.

یک صدمه جدی که ماشینکاران را تهدید می کند، گیر کردن لباس، مو و زیور آلات شخص به قسمتهای متحرک ماشین است که ممکن است حتی به مرگ منجر شود. پوشیدن لباسهای گشاد این خطر را افزایش می دهد. برای محافظت از لباس می توان از پیش بندهای راحت و مناسب استفاده کرد.

آستینها را بالا بزنید و قبل از شروع ماشینکاری انگشتر و دیگر زیور آلات  خود را بردارید. اگر موی شما بلند است آنها را با پوشش مناسبی ببندید.

در مورد کارهایی که در آنها گازها و غبارهای خطرناک تولید می شوند، حتماً باید تهویه مناسب وجود داشته باشد. پس از استفاده از مایعات حلال و روغنها باید اضافه آن را به ظرف مناسبی تخلیه کرد. روغن مایعات ریخته شده را باید به خوبی تمیز نمود. اگر سطح آلوده شده به روغن وسیع است بهتر است از مواد جاذب  روغن برای جمع آوری آن استفاده کرد.

به طور کلی باید از تجهیزات ایمنی مناسب استفاده کرد. در محلهای پرسرو صدا لازم است از گوشیهای محافظ استفاده شود. دستکشهای پلاستیکی یک بار مصرف ، دستان کارگر را در مقابل روغن، مایعات برشی یا حلالها محافظت می کند. به هنگام ماشینکاری قطعاتی که تولید غبار می کنند، نظیر قطعات ریخته گری شده، پلاستیکها و یا در عملیات سنگ زنی باید از ماسک تنفسی استفاده کرد.

استفاده از ماسکهای تنفسی یک بار مصرف کاغذی برای عملیاتی که تولید بخارات روغن یا دیگر مایعات می کند، مناسب نیست. در این گونه موارد لازم است از ماسکهای تنفسی مخصوص استفاده نمود. در موقع جابجا کردن قطعات با لبه های تیز، داغ یا ساخته شده از مواد آلوده باید از تجهیزات و پوشش مناسب استفاده کرد. هرگز به شانس اکتفا نکنید! همیشه از چشمهای خود به خوبی حفاظت کنید. صدمات وارد به چشم را به ندرت می توان درمان کرد.

توصیه می شود از عینکها و ماسکهای چشمی استاندارد که دارای تایید موسسه معتبر ایمنی هستند استفاده شود.

بهتر است پس از ورود  به کارگاه و یا در هر موقعیتی که ایجاب می کند از عینک محافظ استفاده کرد و بنابراین لازم است یک اپراتور یا ماشینکار همیشه این وسیله حفاظت فردی را به همراه داشته باشد. با مشورت استاد راهنما می توان بهترین نوع عینک محافظ را انتخاب نمود. اگر از عینک طبی استفاده می کنید، می توان با مراجعه به پزشک معالج یک لنز طبی کارگاهی را جایگزین آن نمود تا در کارگاه نیز قابل استفاده باشد.

کار خود را بشناسید. کار کردن با یک ماشین صنعتی، بدون مطالعه کافی دستورالعمل آن، یک عمل احمقانه و خطرناک است. اگر مطمئن نیستید که چه باید بکنید یا یک کار چگونه باید انجام شود، حتماً از یک شخص مطلع کمک بگیرید.

روشهای ایجاد ایمنی

حریم های ایمنی، هر چند که قطعات حفاظتی فیزیکی محسوب نمی شود ولی به اپراتور تذکر می دهند که منطقه داخل حریم می تواند خطر آفرین باشد. در ساده ترین فرم، یک حریم ایمنی را می توان با خط کشهایی زرد و قرمز روی زمین کارگاه مشخص کرد. حریمهای پیچیده تر ممکن است با استفاده از یک پرتوی نور و یک سیستم فتوسل برای متوقف کردن ماشین به هنگام ورود یک شخص به منطقه خطر، آماده شود.

سپرهای محافظ ماشین آلات از بیرون پاشیده شدن براده ها و مایعات برشی جلوگیری می کنند. اغلب ماشینهای CNC مجهز به سپرهای محافظ بزرگ کشویی هستند که تمام منطقه ماشینکاری را می پوشاند.

انواع علائم هشدار دهنده برای آگاهی کارکنان از وجود خطرات بالقوه به کار می رود. مثلاً تابلوهایی با عنوان سیگار کشیدن ممنوع باید در قسمتهایی که در آنجا  مواد قابل اشتعال قراردارد، نصب شوند.

کلیات ایمنی در ماشین آلات

  • هرگز یک ماشین را تا وقتی که تمام حفاظهای آن فعال نشده اند، روشن نکنید،
  • همیشه برای انجام عملیات تنظیم ماشین یا اندازه گیری آن را خاموش کنید. هیچوقت هنگامی که ماشین در حال حرکت است، سطح ماشینکاری شده قطعه کار را لمس نکنید، زیرا ممکن است دست شما خراشیده شود،
  • همیشه زمین اطراف ماشین ابزار را از روغن، براده و ضایعات فلزی پاک کنید،
  • صحبت کردن با اپراتور یک ماشین، هنگامی که مشغول کار است، یک عمل نا ایمن محسوب می شود. این کار ممکن است باعث گیج شدن اپراتور و صدمه دیدن او یا دیگری شود،
  • هرگز سعی نکنید هنگام عملیات براده برداری، براده ها را با دست بردارید. برای خارج کردن براده ها از محیط ماشینکاری از برس استفاده کنید. برای جدا کردن براده های طویل مارپیچ که هنگام تراشکاری به دور ابزار یا قطعه کار پیچیده می شوند، استفاده از یک انبردست یا چنگک روش خوبی است. بهتر از این کار این است که سرعت برشی و پیشروی ابزار را به گونه ای تنظیم کنید که براده ها به صورت تکه های کوچک جدا شده و پایین ریخته شوند. در مورد این کار در فصلهای بعدی توضیح داده می شود و
  • هر گونه جراحت، اعم از بریدگی، خراش، کوفتگی یا سوختگی را فوراً مداوا کنید. بدون توجه به شدت یا ضعف جراحت، آن را حتماً به سرپرست خود اطلاع دهید.

نکات ایمنی کلی درباره ابزار

·    هرگز ابزارهای  تیز را در جیب خود نگذارید. به هنگام قراردادن ابزارهای تیز بر روی میز کار، آنها را به گونه ای قراردهید که موقع برداشتن به دست شما آسیب نرسانند و

·        ابزارهای کارگاهی باید به درستی تیز شده باشند و دسته مناسبی داشته باشند.

ایمنی در برابر آتش

مواد قابل اشتعال به چهار گروه طبقه بندی می شوند. کپسولهای اطفای حریق با نمادهای رنگی خاصی مشخص می شوند که این نمادها تعیین می کند، کپسول برای خاموش کردن آتش کدام گروه مناسب است.

آتش گروه A . این آتش از سوختن مواد قابل اشتعال معمولی نظیر کاغذ، چوب، پارچه و از این قبیل به وجود می آید. برای اطفای حریق کافی است با آب یا محلولهایی که آب فراوان در آنها وجود دارد، مواد در حال سوختن را سرد کرد. کپسول اطفای حریق گروه A را برای آتشهای گروه C و D به کار نبرید.

آتش گروهB . آتش حاصله از مایعات قابل اشتعال یا گریسها. این آتش را باید به روش پوشاندن و خفه کردن خاموش کرد. کپسول اطفای حریق گروه B حاوی مواد شیمیایی یا دی اکسید کربن خشک هستند.

آتش گروه C. آتش حاصل از جرقه های الکتریکی که باید با مواد خاموش کننده غیر هادی و به روش خفه کردن خاموش شوند. از کپسول اطفای حریق گروه A برای این گروه آتش استفاده نکنید.

آتش گروه D. آتش حاصله از فلزات قابل اشتعال نظیر منیزیم و لیتیم که برای خاموش کردن آن باید از مواد جاذب حرارت خشک استفاده کرد. از کپسول اطفای حریق گروهA برای این گروه آتش استفاده نکیند.

مقابله با آتش

یاد بگیرید در هنگام آتش سوزی چه باید بکنید! دربهای خروج اضطراری محل کارخود را بشناسید و یاد بگیرید که چگونه باز می شوند. مسیرهای خروجی دیگر ساختمان را نیز شناسایی کنید. در بعضی کارگاهها، تعدادی از کارکنان روش استفاده از کپسولهای اطفای حریق را توسط سازمان آتش نشانی      می آموزند. اگر شما نیز یکی از کارکنان آموزش دیده هستید، محل نصب کپسولهای  اطفاء حریق در محل کارتان ر ابشناسید. اگر شما آموزشی در این زمینه ندیده اید، به هنگام آتش سوزی فوراً محل را ترک کنید.

نکته مهم ایمنی: قبل از انجام هر عملی فکر کنید! یک دوره آموزشی ساده ممکن است کمی کسالت آور باشد، ولی به حفظ سلامتی شما می ارزد. اگر فکر می کنید نشستن بر روی صندلی کلاس آموزش ایمنی خسته کننده است، به این نیز فکر کنید که ممکن است در اثر بروز یک حادثه مجبور شوید بقیه عمر خود را بر روی صندلی چرخدار سپری کنید